चौठचन्द्र पर्व मनाइयो

विराटनगर । मिथिलाञ्चलसहित तराईवासीले मंगलबार साँझ लोक पर्वको रुपमा रहेको चौठचन्द्र पर्व मनाएका छन् । छैठ पछिको दोस्रो ठूलो पर्वको रुपमा चन्द्रमा तथा भगवान गणेशको पूजा गरी यो पर्व मनाउने गरिन्छ ।

भाद्र शुक्ल चतुर्थी तिथिमा चन्द्रमाको पूजा गरिने भएकाले यो पर्वलाई चौठचन्द्र पर्व भनिएको हो । यो पर्वलाई चौरचन पर्वसमेत भन्ने गरिन्छ ।

सूर्यास्त भएपछि यो पर्व चन्द्रमा र भगवान गणेशको विशेष पूजापाठ गरी मनाइन्छ । यस पर्वमा नयाँ माटोको भाँडोमा दही र चामलको पिठोबाट बनाइएको खुजुरी, पेरुकिया, खीरपुडी जस्ता पारम्परिक तथा मौलिक पकवानहरु बनाएर चन्द्रमालाई अर्पण गरिन्छ । साथै केरा, नरिवल लगायतका फलफूल र  मिठाई पूजाका सामग्रीका रुपमा राखिन्छ ।

घरको आँगनमा चौठचन्द्रको पूजा गरिन्छ । यस पर्वमा पूजा गर्ने महिला वा पुरुष दिनभरि उपवासमा बस्ने गर्छन् । परापूर्वकालमा मिथिलाका राजा हेमांगदले यो पर्व शुरु गरेपछि मनाउन थालिएको विश्वास गरिन्छ ।

पूजा गर्नुअघि गाईको गोबरले लिपेर आँगनमा चामलको घोलिएको पिठोबाट कलात्मक अरिपन बनाइन्छ । अरिपन गरिएको स्थानमा पूजाका सामग्री राखिन्छ । 

त्यसपछि ब्रतालुले धार्मिक विधिपूर्वक मन्त्रोचारण गरी गणेश चन्द्रमाका साथै विभिन्न देवीदेवताको पूजा गर्ने परम्परा रहेको विराटनगर तीनपैनीकी ब्रतालु अञ्जु कर्णले बताइन् ।

घरका महिला पुरुष तथा बालबालिका सबैले हातमा कुनै न कुनै फल लिएर चन्द्रमाको दर्शन गर्ने गर्छन् । 

यस दिन फलफूल लिएर चन्द्रमाको पूजा गर्दा विभिन्न प्रकारका कलंकबाट मुक्ति पाइने तथा रित्तो हातले चन्द्रमाको दर्शन गरेमा दोष लाग्ने जनविश्वास रहेको अर्का ब्रतालु बिनिता कर्णको भनाइ छ ।

पर्व मनाउने क्रममा गणेश र चन्द्रमाको कथा सुन्ने परम्परासमेत रही आएको छ । यस पर्वसँगै केही अन्धविश्वासहरु पनि जोडिएका छन् । 

चौथीका दिन अर्काको बारीमा रहेको फलफूल चोर्ने, घरको छानोमा ढुंगा फाल्ने, अर्कालाई सामान्य हिसाबले क्षति पुर्याउने चलन छ । 

यसो गर्दा बिगार हुनेले दिएको गाली र श्रापलाई आशीर्वादकोरुपमा लिने गरिएको छ । 

चौठचन्द्र गर्नाले विशिष्ट फल प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास रहेकाले पौराणिक मिथिलाञ्चल क्षेत्रका घर–घरमा यो पर्व मनाइन्छ । 

पर्व समापनपछि चढाइएको प्रसाद ग्रहण गर्ने र इष्टमित्रलाई वितरण गर्ने परम्परा छ ।