ताली र गालीको दोसाँधमा स्थानीय सरकार

स्थानीय सरकार नागरिकको सबैभन्दा नजिकको अभिभावक हो। घरदैलोको सरकार भएकाले यसका हरेक कदम, निर्णय र गतिविधिमा जनताको प्रत्यक्ष निगरानी हुन्छ।

यही निकटताका कारण जनप्रतिनिधिहरूले कहिले जनअनुमोदनको 'ताली' पाउँछन् त कहिले असन्तुष्टिको 'गाली'।

हालै विराटनगर महानगरपालिका वडा नं. ११ द्वारा आयोजित नयाँ वर्ष २०८३ को शुभकामना आदानप्रदान कार्यक्रममा वडा नं. १ का अध्यक्ष काजीबहादुर बस्नेत र उपमेयर शिल्पा निराला कार्कीले व्यक्त गर्नुभएका विचारहरूले स्थानीय तहको कार्यसम्पादनमा रहने जटिल मनोविज्ञान र भोगाइलाई छर्लङ्ग पारेका छन्।

‘ताली र गाली दुवै खाएका छौँ’ भन्ने अध्यक्ष बस्नेतको अभिव्यक्तिले जनप्रतिनिधिको कार्यकाल कति चुनौतीपूर्ण रह्यो भन्ने सङ्केत गर्दछ। विशेष गरी २०८२ सालको विषम परिस्थिति, जहाँ भौतिक सम्पत्तिको क्षति र व्यक्तिगत पीडाका घटनाहरू भए, त्यसले विकासको यात्रामा लागेकाहरूलाई गहिरो चोट पुर्‍याएको छ।

विकास, विध्वंस र सामाजिक चेतना

लोकतन्त्रमा विरोध गर्ने अधिकार सबैलाई छ, तर विरोधको स्वरूप कस्तो हुनुपर्छ भन्ने विषय आजको गम्भीर बहसको मुद्दा बनेको छ। राज्य वा व्यक्तिको सम्पत्ति जलाउनु र भौतिक आक्रमणमा उत्रिनु कुनै पनि सभ्य समाजको पहिचान हुन सक्दैन।

अध्यक्ष बस्नेतले उल्लेख गरे झैँ, ‘सबै अग्लो घर हुने र कार चढ्नेहरू भ्रष्टाचारी होइनन्।’ समाजमा व्याप्त यो नकारात्मक सोचले मिहिनेत गरेर सफलता प्राप्त गरेका व्यक्तिहरूलाई निरुत्साहित गरिरहेको छ।

गलत काम गर्नेलाई कानुनी दायरामा ल्याउनु राज्यको दायित्व हो, तर आक्रोशको नाममा अराजकता फैलाउनुले अन्ततः विकासकै गतिलाई अवरुद्ध गर्दछ।

२०८२ सालमा भएका घटनाहरूले हामीलाई यो पाठ सिकाएको छ कि-भौतिक सम्पत्ति निर्माण गर्न दशकौँ लाग्छ, तर त्यसलाई खरानी बनाउन केही मिनेट पर्याप्त हुन्छ। यस्तो प्रवृत्तिले न त सुशासन ल्याउँछ, न त सामाजिक न्याय नै।

उपलब्धिको छायाँ र प्रचारको शून्यता

कुनै पनि संस्था वा व्यक्तिका कमजोरीहरू केलाउनु सुधारका लागि आवश्यक छ। तर, राम्रा कामहरूलाई पूरै उपेक्षा गरेर केवल नराम्रा पक्षलाई मात्र उचाल्नु न्यायसङ्गत हुँदैन।

उपमेयर शिल्पा निराला कार्कीले भने झैँ, महानगरले धेरै सकारात्मक कामहरू पनि गरेको छ, तर ती कामहरू जनमानसमा प्रभावकारी ढङ्गले पुग्न सकेका छैनन्।

आजको युग ‘सूचना र प्रविधि’ को युग हो। सामाजिक सञ्जालमा नकारात्मक कुराहरू छिटो फैलिने प्रवृत्ति छ। ‘खराब मात्र भयो’ भन्नु एउटा सजिलो बाटो हुन सक्छ, तर भएका उपलब्धिहरूलाई स्वीकार गर्नु इमानदार नागरिकको पहिचान हो।

महानगरले गरेका राम्रा कामहरूलाई दस्तावेजको रूपमा ल्याउने जुन योजना अगाडि सारिएको छ, त्यो अत्यन्तै प्रशंसनीय छ। लिखित दस्तावेजले भ्रमहरू चिर्न र तथ्यका आधारमा बहस गर्न मद्दत पुर्‍याउँछ।

विराटनगर: सम्भावना र चुनौतीको केन्द्र

विराटनगर नेपालको एउटा ऐतिहासिक र राजनीतिक रूपमा सचेत सहर हो। १९ वटा वडाहरूमध्ये ११ नम्बर वडाले देखाएको सक्रियता र नेतृत्वदायी भूमिका अन्य वडाहरूका लागि पनि प्रेरणाको स्रोत बन्न सक्छ।

जनप्रतिनिधिहरूले गाली खाँदा हतास हुने र ताली पाउँदा मात्तिने गर्नु हुँदैन। बरु गालीलाई 'पृष्ठपोषण'  को रूपमा लिएर कमजोरी सुधार्ने अवसर बनाउनुपर्छ।

महानगरले गरेका विकास निर्माणका कार्य, शिक्षा र स्वास्थ्यमा भएका सुधारहरूलाई तथ्याङ्कसहित सार्वजनिक गर्नु अहिलेको आवश्यकता हो।

जबसम्म जनताले पारदर्शी रूपमा भएका कामहरूको फेहरिस्त पाउँदैनन्, तबसम्म शङ्का र उपशङ्काको वातावरण रहिरहन्छ।

अबका दिनमा हिँड्ने भनेकै सहकार्यको बाटो हो। जनप्रतिनिधि र जनता बीचको सम्बन्ध एउटा सिक्काका दुई पाटा हुन्।

जनप्रतिनिधिहरूले जनताको भावनालाई बुझेर पारदर्शी र जवाफदेही ढङ्गले काम गर्नुपर्छ भने जनताले पनि विरोध गर्दा कानुनी र मर्यादित बाटो अपनाउनुपर्छ। भौतिक सम्पत्तिमाथिको आक्रमणले कसैको हित गर्दैन।

तालीले उत्साह दिन्छ भने गालीले सुध्रने मौका। तर, अराजकता र विध्वंसले केवल विनाश निम्त्याउँछ।

२०८३ सालको यो नयाँ वर्षमा विराटनगर महानगरपालिकाले आफ्ना कमी-कमजोरीहरूलाई दस्तावेजमार्फत स्वीकार गर्दै र सफलताहरूलाई संस्थागत गर्दै अगाडि बढ्ने सङ्कल्प लिनु जरुरी छ।

जब सत्य र तथ्यको आधारमा विकासको मूल्याङ्कन हुन्छ, तब मात्र ‘ताली र गाली’ बीचको सन्तुलन कायम हुन सक्छ र वास्तविक समृद्धिको जग बस्न सक्छ।

महानगरको यो नयाँ पाइला र कामको दस्तावेज बनाउने कार्य सफल बनोस्, ताकि भोलिका पुस्ताले आज भएका सङ्घर्ष र सफलताको वास्तविक इतिहास पढ्न पाऊन्।