कोशी प्रदेशमा योग, ध्यान र आयुर्वेदको महोत्सव

आज  ११ औं अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवस, विश्वभर उत्साहका साथ मनाइयो। 'एक पृथ्वी, एक स्वास्थ्य' को मूलमन्त्रका साथ मनाइएको यस वर्षको योग दिवसले मानव जीवनमा योग, ध्यान र आयुर्वेदको अपरिहार्य भूमिकालाई पुनः प्रकाश पारेको छ। नेपालको कोशी प्रदेशअन्तर्गत विराटनगरमा पनि यस अवसरमा विभिन्न स्वास्थ्यवर्धक कार्यक्रमहरू आयोजना गरियो, जसमा योग अभ्यास, खेलकुद गतिविधि, र रक्तदान लगायतका कार्यक्रमहरू समावेश थिए।

विराटनगरमा योग महोत्सवको भव्य आयोजना
विराटनगरको होटल मनास्लु इनमा आयोजित कोशी प्रदेशस्तरीय योग खेलकुद प्रतियोगिता–२०८२ ले यस दिवसको महत्त्वलाई अझ उजागर गरेको छ। यस कार्यक्रमको आयोजनामा विभिन्न संस्था र व्यक्तिहरूको सक्रिय सहभागिता रहेको थियो, जसले योगलाई जनस्तरसम्म पुर्‍याउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन्। कार्यक्रमको  प्रमुख आयोजकहरूमा प्रदेश खेलकुद बोर्ड, कोशी प्रदेश, विराटनगर, र अन्य सह-आयोजक बिभिन्न संस्थाहरु सहभागी थिए ।

यस कार्यक्रममा हजारौंको संख्यामा योगप्रेमीहरू, स्वास्थ्यकर्मीहरू, समाजसेवीहरू, र स्थानीय जनप्रतिनिधिहरूको उपस्थिति रहेको थियो। बिहानैदेखि योग अभ्यासका लागि उपस्थित सहभागीहरूले सामूहिक रूपमा विभिन्न योग आसनहरू, प्राणायाम, र ध्यानको अभ्यास गरेका थिए। योग गुरुहरूले योगका विभिन्न पक्षहरू र यसका शारीरिक तथा मानसिक लाभहरूबारे जानकारी प्रदान गर्दै सहभागीहरूलाई सही तरिकाले योग अभ्यास गर्न मार्गदर्शन गरेका थिए।

कार्यक्रममा 'नम कीर्तन' जस्ता आध्यात्मिक गतिविधिहरू पनि समावेश गरिएका थिए, जसले योग र आध्यात्मिकताको गहिरो सम्बन्धलाई दर्शाउँछ। कार्यक्रमका  कोशी प्रदेशका मुख्यमन्त्री  हिक्मत कार्कीले  दीप प्रज्वलन गरी कार्यक्रमको औपचारिक सुरुवात गरेका थिए। उनीहरूले योगको महत्त्व र यसलाई दैनिक जीवनमा अपनाउनु पर्ने आवश्यकतामाथि जोड दिएका थिए।

योग, ध्यान र आयुर्वेद मानव जीवनको आधारशिला
ऋषिमुनिको पालादेखि नै मानव सभ्यताको अभिन्न अंग रहँदै आएको योग, ध्यान, र आयुर्वेदको महत्त्वलाई आधुनिक विज्ञानले पनि स्वीकार गरिसकेको छ। संयुक्त राष्ट्र संघले सन् २०७२ सालदेखि जुन २१ लाई अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवसका रूपमा मनाउने निर्णय गरेपछि यसको विश्वव्यापी स्वीकार्यता झन् बढेको छ।

योगका फाइदाहरू 
योग केवल शारीरिक व्यायाम मात्र नभएर यो मन, शरीर र आत्मालाई जोड्ने एक पूर्ण विज्ञान हो। यसका मुख्य फाइदाहरू निम्न छन्: 

•  शारीरिक स्वास्थ्य: योगले शरीरलाई लचिलो, बलियो र स्वस्थ राख्न मद्दत गर्छ। यसले मांसपेशी र जोर्नीहरूलाई बलियो बनाउँछ, रक्तसञ्चार सुधार गर्छ, र विभिन्न शारीरिक रोगहरू जस्तै मधुमेह, उच्च रक्तचाप, मुटु रोग, र ढाड दुखाइबाट बचाउँछ।
•  मानसिक शान्ति: योग र ध्यानले मानसिक तनाव, चिन्ता र डिप्रेसन कम गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। यसले एकाग्रता बढाउँछ, स्मरणशक्ति सुधार गर्छ, र मानसिक शान्ति प्रदान गर्दछ।
•  आध्यात्मिक विकास: योगले व्यक्तिलाई आत्मज्ञान र आध्यात्मिक जागरणतर्फ डोर्‍याउँछ। यसले मनलाई शान्त पार्छ र भित्री शान्ति तथा सन्तुष्टि प्रदान गर्दछ।
•   शरीरको डिटक्सिफिकेसन: योगका विभिन्न आसनहरू र प्राणायामले शरीरबाट विषाक्त पदार्थहरू बाहिर निकाल्न मद्दत गर्दछ, जसले समग्र स्वास्थ्यलाई सुधार गर्छ।
•  रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता: नियमित योग अभ्यासले शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ, जसले विभिन्न संक्रमण र रोगहरूसँग लड्न मद्दत गर्दछ 
• ध्यानका फाइदाहरू

ध्यानले मनलाई एकाग्र र शान्त बनाउन मद्दत गर्छ। यसका प्रमुख फाइदाहरू :
 * तनाव कम: ध्यानले तनाव हार्मोनको स्तर घटाएर मानसिक तनाव कम गर्न मद्दत गर्छ।
 * एकाग्रता र स्पष्टता: नियमित ध्यान अभ्यासले एकाग्रता, स्पष्टता, र निर्णय क्षमतामा सुधार ल्याउँछ।
 * भावनात्मक सन्तुलन: ध्यानले भावनाहरूलाई नियन्त्रण गर्न र भावनात्मक सन्तुलन कायम राख्न मद्दत गर्छ।
 * उत्कृष्ट निद्रा : ध्यानले अनिद्राको समस्या कम गरी राम्रो निद्रा प्रदान गर्दछ।

आयुर्वेदका फाइदाहरू
आयुर्वेद एक प्राचीन  चिकित्सा प्रणाली हो जुन समग्र स्वास्थ्य र कल्याणमा केन्द्रित छ। यसका प्रमुख फाइदाहरू:
 * प्राकृतिक उपचार: आयुर्वेदले प्राकृतिक जडीबुटी, आहार, र जीवनशैलीका माध्यमबाट रोगहरूको उपचार गर्दछ।
 * दीर्घकालीन स्वास्थ्य: आयुर्वेदले रोगको लक्षण मात्र नभएर त्यसको मूल कारणको उपचार गर्छ, जसले दीर्घकालीन स्वास्थ्य प्रदान गर्दछ।
 * शारीरिक सन्तुलन: आयुर्वेदले शरीरका 'दोष' (वात, पित्त, कफ) को सन्तुलनमा जोड दिन्छ…