पर्यटन बर्षले नछोएको ‘दुधकुण्ड’ को यात्रा (फोटो)

सोलुखुम्बुको उच्च हिमाली भू–भागमा अवस्थित धार्मिक एवं प्राकृतिक पर्यटन स्थल हो दुधकुण्ड । यो ठाउँ समुद्री सतहबाट करिब ४ हजार ५६१ मिटरको उचाइमा रहेको छ । शान्त मनमोहक वातावरण र अध्यात्मको अद्वितीय संगमको रूपमा परिचित दुधकुण्डमा हरेक बर्ष आन्तरिक एवं बाह्य पर्यटकहरू पुग्ने गर्दछन् ।

हामीले बुढापाकाको मुखबाट सुनेको दुधकुण्ड नामले यहाँको पानी दूधजस्तो सेतो हुने कल्पना गर्दछौं । हामीले यहाँ पुगेपछि बुढापाकाको कथनजस्तै वास्तवमै तालको पानी स्वच्छ र सेतो शान्त पायौं । 

दुधकुण्ड हिन्दु र बौद्ध दुवै धर्मावलम्बीहरूको पवित्र स्थलका रुपमा रहेको छ । यहाँ स्नान गर्नाले पापमोचन हुन्छ र मनोकामना पूरा हुन्छ भन्ने जनविश्वास कायमै छ । दुधकुण्डमा जनैपूर्णिमाको अवसरमा ठुलो संख्यामा धार्मिक यात्रा गर्नेहरू भेटिन्छन् ।

उच्च हिमाली क्षेत्र भएकोले यहाँ यार्सागुम्बा संकलनको मौसममा मानिसहरू पुग्ने गर्दछन् । हिमाली क्षेत्रका शेर्पा, राई, तामाङ लगायतका समुदायका यस क्षेत्रमा बसोबास गर्दै आएका छन् । उनीहरू पनि दुधकुण्डलाई आफ्नो धार्मिक आस्थाको केन्द्र मान्दछन् ।

दुधकुण्ड पुग्ने बाटोको यात्राको रोमाञ्चक बन्ने गर्दछ । हामी उदयपुरको सदरमुकाम गाईघाटमा सोलुको सल्लेरी हुँदै जुनबेंसीबाट पदयात्रा गर्यौं । यात्राका क्रममा अग्ला घना रुख, चिसो पानी बग्ने खोला र झरना, मनमोहक हिमाली डाँडा र त्यसको तलका बेंसी फाँट पनि देख्यौं । मौसम अनुसारको यात्रा गर्दा यस क्षेत्रमा हिउँले सेतै देख्न सकिन्छ ।

प्राकृतिक सुन्दरतामा दुधकुण्ड अत्यन्तै मनमोहक रहेको छ । तालको वरिपरि हिमालले घेरेको दृश्य, अनि तालको पानीमा हिमालको प्रतिबिम्ब र बिहानको घामको चम्किलो किरणले छोएको सुनौलो पानीले यहाँ पुग्ने जो कोहीको मन लोभ्याउँछ । दुधकुण्डको यात्रा गर्ने क्रममा र यहाँ पुग्दा बाटोबाट नुम्बुर, कुसुम कंगुरु, मकालु लगायतका हिमशृंखलाहरूले मन आनन्दित बनाउँछ । 

दुधकुण्ड केवल धार्मिक स्थल मात्र नभई यहाँको जैविक विविधता अलौकिक रहेको छ । अनेकौं हिमाली वनस्पति, जडीबुटी र दुर्लभ पंक्षीका प्रजातिले यस क्षेत्रको शोभा बढाएको छ ।

कोशी प्रदेश सरकारले २०८२ साललाई पर्यटन बर्ष घोषण गरेको छ । तर दुधकुण्डको पर्यटन विकासमा यो घोषणाले कतै छोएको देखिएन । 

स्थानीय सरकारले पनि पर्याप्त सहयोग गर्न नसकेको महसुस भएको छ । यहाँ धार्मिक एवं पर्यटन प्रवद्र्धनका लागि पुग्ने यात्रीहरूले अनेकौं कष्ट भोग्नु पर्ने चुनौति कायमै छ । प्रदेश र स्थानीय सरकारले दुधकुण्डलाई धार्मिक पर्यटन गन्तव्यका रुपमा विकास गर्न अझ धेरै काम गर्न बाँकी देखिन्छ ।

तिर्थयात्रीहरू पुग्ने सिजनमा स्थानीयले चलाएका केही होटलहरू मात्रै पर्याप्त छैनन् । त्यस्ता होटल धेरै महंगो पनि छ । उच्च हिमाली क्षेत्रमा खानेकुराको अभाव हुने गरेको छ । यात्रुहरूले बासी खानेकुरा खानुपर्ने बाध्यता रहेको छ । बासको पनि समस्या रहेको छ । 

स्थानीय होटल व्यवसायीहरूले खाना पकाउने ग्याँसमा अनुदान उपलब्ध हुन सके सहज रुपमा तिर्थयात्रीले सस्तोमा खाना खान पाउने बताउँछन् ।

तिर्थयात्रीलाई बाटोमा कुनैपनि निकायबाट सूचना जानकारी दिने प्रणाली छैन । खान बस्ने क्षमताभन्दा धेरै मानिसहरू यहाँ पुग्दा पहिलो पटक यात्रा गर्ने मानिसहरूले निकै कष्ट पनि भोग्नु परेको अनुभव सुनाएका छन् । 

प्रदेश सरकारले घोषणा गरेको पर्यटन बर्षले अतिकति पनि नछोएको धार्मिक क्षेत्र दुधकुण्डको प्रवद्र्धनमा तिर्थयात्रीले मात्रै प्रवद्र्धन गर्नुपर्ने दिन अन्त्य होस् ।